Cytat na dobry TYdzień | Zofia Nałkowska

Niezwykły życiorys i działania Nałkowskiej opisane w artykule Małgorzaty Brzezińskiej (2015) na kobieta.wp.pl:

“Zofia Nałkowska – druga strona medalu
Pisarka została sama ze schorowaną matką i siostrą, której mąż wyjechał przed wojną do Francji. By zarobić na życie, siostry otworzyły mały sklepik z papierosami. Na rozkaz Niemców opuściły wygodne mieszkanie i zamieszkały w dwóch małych pokoikach. Nałkowska, mimo ciasnoty, znalazła sposób, by przyjmować gości. Była uzależniona od ludzi, rozmów, wymiany myśli. Chciała całego życia, szczególnie w tym czasie, gdy każdego dnia ludzie ocierali się o śmierć.”


Zofia Nałkowska (ur. 10 listopada 1884 w Warszawie, zm. 17 grudnia 1954 tamże) – polska pisarka, publicystka i dramatopisarka, posłanka do Krajowej Rady Narodowej oraz na Sejm Ustawodawczy i Sejm PRL I kadencji, członek Polskiego Komitetu Obrońców Pokoju w 1949 roku.

Ukończyła pensję w Warszawie. Studiowała historię, geografię, ekonomię i językoznawstwo na tajnym Uniwersytecie Latającym. Działaczka organizacji kobiecych. Od 1933 członkini Polskiej Akademii Literatury, działaczka PEN Clubu i ZZLP, Towarzystwa Opieki nad Więźniami Patronat, współzałożycielka i członkini grupy literackiej Przedmieście (1933–1937). W latach 1939–1944 współdziałała z podziemiem kulturalnym. W latach 1945–1947 posłanka do Krajowej Rady Narodowej, w latach 1947–1952 posłanka do Sejmu Ustawodawczego (bezpartyjna), działaczka Głównej Komisji Badania Zbrodni Niemieckich w Polsce Oddział Łódzki, redaktorka tygodnika Kuźnica.

Zadebiutowała w 1898 na łamach Przeglądu Tygodniowego jako poetka. W 1906 ogłosiła powieść Kobiety.

Jej pełne nazwisko to Zofia Gorzechowska, primo voto Rygier, z domu Nałkowska. Urodziła się w 1884 w Warszawie. Jej ojciec, Wacław Nałkowski, pochodził z Nowodworu koło Lubartowa i był geografem, jej matka Anna (z domu Šafránková) pochodziła z Moraw, a młodsza siostra Hanna Nałkowska była rzeźbiarką. Ukończyła prywatną pensję i tajny Uniwersytet Latający. Największą część swojej szerokiej wiedzy zyskała dzięki samokształceniu.

Zofia Nałkowska była dwukrotnie zamężna. Jej pierwszym mężem był publicysta i pedagog Leon Rygier (1875–1948). Poślubiła go w 1904, przy czym oboje państwo młodzi, chcąc ułatwić sobie ewentualny rozwód w przyszłości, przeszli na kalwinizm. Małżeństwo rozpadło się około 1909, choć rozwód przeprowadzili dopiero w 1918. Jej drugim mężem, w latach 1922–1929, był Jan Jur-Gorzechowski, bojownik Organizacji Bojowej PPS, w okresie międzywojennym pułkownik WP – dowódca żandarmerii, następnie dowódca Straży Granicznej i generał.

Nałkowska mieszkała w Wołominie, w Kielcach (gdzie w latach 1906–1907 współuczestniczyła w przygotowywaniu tygodnika postępowo-demokratycznego Echa Kieleckie, publikując w nim kilka nowel i przekładów, a także poruszając kwestię kobiecą), Krakowie, Grodnie i niedaleko Wilna. W okresie międzywojennym pracowała dla polskiego rządu, w Biurze Propagandy Zagranicznej. Po powrocie do Warszawy w 1926 roku prowadziła salon literacki, podróżowała po Europie. W 1933 roku weszła w skład zespołu literackiego Przedmieście. Przez lata była wiceprezesem polskiego PEN-Clubu, działała w Zarządzie Głównym Związku Literatów Polskich, była posłanką na Sejm Ustawodawczy. W 1949 roku była delegatką Krajowej Rady Obrońców Pokoju na Kongres Obrońców Pokoju w Paryżu.

Brała udział w pracach Międzynarodowej Komisji do Badania Zbrodni Hitlerowskiej w Polsce – efektem tej działalności były Medaliony – zbiór opowiadań dokumentujących czas II wojny światowej. Pisarka zmarła 17 grudnia 1954 o godzinie 18:00 na skutek wylewu krwi do mózgu. Ostatnie chwile spędziła w lecznicy przy ul. Emilii Plater.

Nałkowska debiutowała jako poetka, mając 14 lat w Przeglądzie Tygodniowym z 1898 wierszem Pamiętam. Wiersze swoje zamieszczała w warszawskich czasopismach, m.in. w modernistycznej Chimerze. Szybko jednak porzuciła poezję dla prozy. Jej debiut prozatorski przypada na rok 1904, kiedy to ukazuje się jej powieść Lodowe pola (pierwsza z trylogii Kobiety) drukowana w Prawdzie. Od połowy pierwszej dekady XX wieku publikowała swoje powieści – Kobiety, Książę. Ich tematyka była silnie związana z nurtem młodopolskim – było to najczęściej teoretyzowanie na tematy niemające bliższych związków z rzeczywistym życiem. Z czasem jednak autorka zaczęła coraz większą wagę przywiązywać do strony psychologicznej człowieka, do ludzkich uczuć w różnych sytuacjach życiowych. Momentem zwrotnym w twórczości pisarki był czas pierwszej wojny światowej.

Szczególne dążenie do poznania psychiki ludzkiej ujawniła Nałkowska w Charakterach – cyklu szkiców, które kontynuowane były przez wiele lat – pierwsze ukazały się w 1922, kolejne – w 1948.

Autorka została nagrodzona wieloma wyróżnieniami. Za swoje najsłynniejsze dzieło okresu międzywojennego – Granicę (główny bohater: Zenon Ziembiewicz) – otrzymała w 1935 Państwową Nagrodę Literacką. Powtórnie przyznano jej tę nagrodę w 1953. Otrzymała też Złoty Wawrzyn Akademicki Polskiej Akademii Literatury.

 

Z ciekawostek…

Decyzją Międzynarodowej Unii Astronomicznej jeden z kraterów na Wenus został nazwany Nałkowska.

(Źródło: Wiki)

 

„Za zadanie wzięłam sobie obalić ten przesąd niemądry, że kobieta, co skończyła uniwersytet, przestaje być kobietą.“

Źródło: Noc podniebna, [w:] Opowiadania, Czytelnik, Warszawa 1984, s. 152.

 

Cytat na dobry TYdzień | Maria Skłodowska-Curie

Maria Salomea Skłodowska-Curie herbu Dołęga (ur. 7 listopada 1867 w Warszawie, zm. 4 lipca 1934 w Passy) – fizyczka i chemiczka, dwukrotna laureatka Nagrody Nobla (1903, 1911).

W 1891 Maria Skłodowska wyjechała z Polski (Królestwa Polskiego) do Paryża, by podjąć studia na Sorbonie (w XIX wieku kobiety nie mogły studiować na ziemiach polskich); następnie rozwinęła tam swoją karierę naukową. Była prekursorką nowej gałęzi chemii – radiochemii. Do jej dokonań należą: rozwinięcie teorii promieniotwórczości, technik rozdzielania izotopów promieniotwórczych oraz odkrycie dwóch nowych pierwiastków – radu i polonu. Z jej inicjatywy prowadzono także badania nad leczeniem raka za pomocą promieniotwórczości.

Nagrodą Nobla została wyróżniona po raz pierwszy w 1903 – z fizyki, wraz z mężem Pierre’em Curie i z Henrim Becquerelem, za badania nad odkrytym przez Becquerela zjawiskiem promieniotwórczości. Po raz drugi została nagrodzona w 1911 – z chemii za odkrycie polonu i radu, wydzielenie czystego radu i badanie właściwości chemicznych pierwiastków promieniotwórczych. Należy do grona jedynie czterech osób, który otrzymały Nagrodę Nobla więcej niż raz. Wśród nich jest jedną z dwóch, które otrzymały nagrody w różnych dyscyplinach. W tej czwórce jest też jedyną kobietą oraz jedynym uczonym uhonorowanym w dwóch różnych naukach przyrodniczych.

Maria Skłodowska-Curie to pierwsza kobieta, która spoczęła w paryskim Panteonie w dowód uznania zasług naukowych. Z mężem Pierre’em Curie miała dwie córki: Ève Curie i Irène Joliot-Curie.

Z ciekawostek:

Maria Skłodowska-Curie była nie tylko niezwykłą badaczką, ale nowoczesną wyzwoloną kobietą.

W 1895 roku wybrała się z Piotrem Curie w podróż poślubną na rowerach w okolice Île-de-France – było to dość nowoczesne jak na tamte czasy. Co więcej, Maria jeździła bez kapelusza i w skróconej sukni.

Jako jedna z pierwszych kobiet w historii, Maria Skłodowska-Curie zrobiła prawo jazdy (1916 rok), żeby móc wozić parat rentgenowski samochodem. Przemierzała z córką pola bitew w czasie I Wojny Światowej i rannym w bitwach żołnierzom wykonywała prześwietlenia RTG, wożąc aparaty furgonetkami – “małymi Curie”.

Maria Skłodowska-Curie w furgonetce z aparatem rentgenowskim. Źródło: Eve Curie: Madame Curie. S. 329 / Wikimedia

 

Oprócz filmów, sztuk teatralnych, znaczków i banknotów oraz pomników Skłodowska-Curie jest współczesną bohaterką, której portret znajdujemy na feministycznych plakatach czy t-shirtach na całym świecie. Stolica uhonorowała badaczkę muralem “Urodziłam się w Warszawie” przy ul. Lipowej 3. Mural powstał w ramach projektu Ścieżka Śladami Marii Skłodowskiej – Curie po Warszawie.

I chociaż Skłodowska-Curie nigdy nie odwiedziła Poznania, to:

…Uniwersytet Poznański uhonorował ją doktoratem honoris causa.

…W Poznaniu znajduje się plac M. Skłodowskiej-Curie (dawniej plac Bergera) na Wildzie.

…XII Liceum Ogólnokształcące im. Marii Skłodowskiej-Curie powstało w 1972 roku. Od 1988 roku siedziba szkoły znajduje się przy ul. Gen. T. Kutrzeby 8.

…W 2017 roku w Poznaniu w Laboratorium Wyobraźni Poznańskiego Parku Naukowo Technologicznego odbyły się huczne naukowe obchody 150. rocznicy urodzin Skłodowskiej-Curie.

Skoro już o nauce mowa… przypominamy!

Horyzont 2020 – granty programu Maria Skłodowska-Curie

Indywidualne granty badawczo-szkoleniowe  – termin zgłoszeń 12 września 2018 r. do godziny 17:00 – (Individual Fellowships – IF); wsparcie dla doświadczonych naukowców realizujących mobilność międzynarodową, opcjonalnie w sektorze pozaakademickim, wsparcie dla mobilności naukowców w Europie i poza jej granicami oraz zapewnienie pomocy w przyciąganiu najlepszych badaczy z zagranicy by chcieli pracować w UE;

Dofinansowanie regionalnych, krajowych i międzynarodowych programów  – termin zgłoszeń 27 września 2018 r. do godziny 17:00 (Trans-national co-operation among Marie Skłodowska-Curie National Contact Points), dzielenie się dobrymi praktykami i podnoszenie ogólnego poziomu wsparcia dla wnioskodawców, z uwzględnieniem ich różnorodności.

http://www.kpk.gov.pl/?page_id=10250

 

 

 

 

Cytat na dobry TYdzień | Zofia Tułodziecka

Zofia Tułodziecka (ur. 24 kwietnia 1850 w Dąbrowie Starej, powiat Wolsztyn, zm. 7 czerwca 1924 w Poznaniu), wielkopolska działaczka społeczna.

Był córką dzierżawcy. Kształciła się na pensji we Włocławku, po śmierci ojca wyjechała do Warszawy i wyuczyła się zawodu krawieckiego. Zdobyte przygotowanie pozwoliło jej na otwarcie po powrocie do Poznania niedużego salonu mód. Wkrótce otworzyła także duży warsztat krawiecki, cieszący się opinią najlepszej pracowni krawiectwa damskiego w Poznaniu.

W 1903 była jedną z inicjatorek powstania pierwszego poznańskiego i polskiego związku zawodowego kobiet – Stowarzyszenia Personału Żeńskiego w Handlu i Przemyśle; stowarzyszenie, którego Tułodziecka była jedną z najaktywniejszych działaczek, prowadziło bezpłatne pośrednictwo pracy i poradnictwo prawne dla kobiet, organizowało kursy zawodowe, wspierało także samokształcenie i edukację. Przy stowarzyszeniu działała biblioteka, kasa zapomogowa, schronisko dla starych kobiet; w 1907 z inicjatywy organizacji w Poznaniu odbył się wiec kobiet w sprawie oświaty i domowego nauczania dzieci języka polskiego. Zofia Tułodziecka organizowała filie stowarzyszenia w Poznaniu (na Łazarzu i Wildzie) oraz w Toruniu i Brodnicy, a w 1907 zainicjowała powstanie pierwszej kobiecej spółdzielni pracy (Pracownia Sukien w Poznaniu). W 1920 stowarzyszenie połączyło się z Towarzystwem Młodzieży Kupieckiej.

Obok pracy zawodowej i aktywności w zawodowym ruchu kobiecym w Wielkopolsce Tułodziecka czynnie wspierała także swoją młodszą siostrę Anielę w działaniach na rzecz Towarzystwa Przyjaciół Wzajemnego Pouczania się i Opieki nad Dziećmi “Warta”, które przez kilkadziesiąt lat zajmowało się edukacją i pracą filantropijną wśród polskich dzieci zarówno jawnie, jak i w konspiracji.

 

Źródła:

Wikipedia / Ludwik Gomolec, Zofia Tułodziecka, w: Wielkopolski słownik biograficzny, Warszawa-Poznań 1981, PWN ISBN 83-01-02722-3

Przydatne linki:

Obszerny i niezwykły artykuł prof. Jarosława Urbańskiego „Początki radykalnego zawodowego ruchu kobiecego w Wielkopolsce“ na stronie rozbrat.org

Artykuł archiwalny http://poznan.wyborcza.pl/poznan/7,105531,22338105,kongres-kobiet-przypomni-panny-tulodzieckie-rozczochrane-feministki.html

Cytat na dobry TYdzień | Magdalena Abakanowicz

Marta Magdalena Abakanowicz-Kosmowska (ur. 20 czerwca 1930 w Falentach, zm. 20 kwietnia 2017 w Warszawie) – polska rzeźbiarka, nauczycielka akademicka Uniwersytetu Artystycznego w Poznaniu (w latach 1965–1990), profesor wizytująca na University of California (1984).

Mało kto pamięta lub wie, że w młodości była lekkoatletką – zawodniczką Bałtyku Gdynia (1946), Wybrzeża Gdańsk – HKS Tczew (1947–1948) oraz Gedanii Gdańsk. Trzykrotna medalistka mistrzostw kraju w biegach sztafetowych – złoto w 1947 w sztafecie 100-100-200-500 metrów; srebrne medale w 1947 w sztafecie 200-100-80-60 metrów oraz w 1948 w sztafecie 4 × 200 metrów. Dwukrotna brązowa medalistka zimowych mistrzostw Polski (1948): w biegu na 50 metrów przez płotki oraz w sztafecie 4 × 50 metrów.

W 1954 ukończyła warszawską ASP, a później także sopocką PWSSP.

Od 1979 była profesorką Państwowej Wyższej Szkoły Sztuk Plastycznych w Poznaniu, w której prowadziła zajęcia w latach 1965–1990.

Od 2006 byłą członkinią Rady Programowej Fundacji Centrum Twórczości Narodowej.

Specjalizowała się w tworzeniu dużych, figuralnych kompozycji przestrzennych w oparciu o tkaninę, z wykorzystaniem również innych materiałów, jak kamień, drewno i brąz – zwanych od jej nazwiska abakanami.

„Nierozpoznani“ – na poznańskiej Cytadeli – są największą plenerową realizacją Magdaleny Abakanowicz. Składają się ze 112, wysokich na ponad dwa metry, odlanych z żeliwa, antropomorficznych figur, tworzących pozornie bezładną grupę pośród otaczającego ich trawnika. Sylwetki pozbawione są głów i sprawiają wrażenie kroczących w różnych kierunkach. Według poznańskiego fotografika Macieja Kuleszy postacie przedstawione przez autorkę „mówią o fenomenie życia, poruszają problemy godności, odwagi, przetrwania, opisują dramatyczną obecność człowieka we wszechwładnej przestrzeni politycznej i technicznej obecnego świata. Są tłumem z mitu, wyłaniają się z otaczającej ich natury, z kępy drzew, ziemi, obłoków. Każdy z nich kryje w środku odmienny ślad kręgosłupa, zmierza w innym kierunku”.

Zespół zamontowano i odsłonięto w 2002 na poznańskiej Cytadeli. Inicjatorem powstania był prof. Jarosław Maszewski, a mecenasem Fundacja VOX-Artis. Figury wykonano w Odlewni Żeliwa w Śremie w latach 2001−2002 przy współpracy prof. Anny Goebel, Tomasza Piątkowskiego i Ryszarda Cubala. Sponsorem była Fundacja 750-lecia Lokacji Miasta Poznania.

11 kwietnia 2011 Nierozpoznani stali się miejscem prowokacji grupy artystycznej The Krasnals. Bezpośrednio przy zespole rzeźb członkowie grupy postawili czarny, przysadzisty, porowaty krzyż wysokości postaci, na niskim cokole, który został usunięty przez Zarząd Zieleni Miejskiej jeszcze tego samego dnia, po kilku godzinach. Happening ten był artystycznym głosem w tzw. wojnie o Krzyż Smoleński i był zatytuowany: The Krasnals & Magdalena Abakanowicz “NIEROZPOZNANI: 1940 Katyń / 10 kwietnia 2010 Smoleńsk”.

11 sierpnia 2018 roku po raz kolejny rzeżby otrzymały nowe życie – grupa członków Stowarzyszenia KOD ubrała Nierozpoznanych w koszulki tworzące napis konsTYtucJA. Następnego dnia napisów już nie było, zostały zdjęte (nie wiadomo przez kogo).

 

‘Nierozpoznani ubrani przez Bezimiennych’ (Zdjęcie: Waldemar Andrzej Jóźwiak)

http://poznan.wyborcza.pl/poznan/7,36001,23779766,nierozpoznani-na-cytadeli-w-koszulkach-z-napisem-konstytucja.html#Z_BoxLokPozLink


 

 

 

(Źródło cytatu: Opis, 1975, culture.pl)

Portret Abakanowicz w grafice (Anna Krenz) na podstawie zdjęcia: Kontrola / Wikipedia

 

Wywiad z Magdaleną Abakanowicz, który wiele ujawnia na temat jej podejścia do sztuki i do życia: http://www.wysokieobcasy.pl/wysokie-obcasy/1,53662,5510879,magdalena-abakanowicz-poza-ambicjami-duchowymi-jest-w.html

 

Cytat na dobry TYdzień | Wisława Szymborska

Wisława Szymborska, właśc. Maria Wisława Anna Szymborska (ur. 2 lipca 1923 na Prowencie, obecnie część Kórnika, zm. 1 lutego 2012 w Krakowie) – polska poetka, eseistka, krytyczka, tłumaczka, felietonistka; laureatka Nagrody Nobla w dziedzinie literatury (1996), członkini założycielka Stowarzyszenia Pisarzy Polskich (1989), członkini Polskiej Akademii Umiejętności (1995), odznaczona Orderem Orła Białego (2011).

Od 1929 Wisława Szymborska mieszkała w Krakowie, gdzie debiutowała w 1945 na łamach „Dziennika Polskiego” wierszem Szukam słowa. W 1952 w Spółdzielni Wydawniczej „Czytelnik” wydała pierwszy tom poetycki Dlatego żyjemy, w tym samym roku została członkiem Związku Literatów Polskich. W latach 1953–1966 była kierownikiem działu poezji tygodnika „Życie Literackie”, następnie w latach 1967–1981 publikowała w nim felietony Lektury nadobowiązkowe, które pisała do 2002. W 1983 nawiązała współpracę z „Tygodnikiem Powszechnym”. Od 1988 była członkiem PEN Clubu, od 2001 była członkiem honorowym Amerykańskiej Akademii Sztuki i Literatury.

Laudacja Noblowska

„W Wisławie Szymborskiej Szwedzka Akademia chce uhonorować przedstawicielkę niezwykłej czystości i siły poetyckiego spojrzenia. Poezji jako odpowiedzi na życie, sposobu na życie, pracy nad słowem jako myślą i wrażliwością. Wiersze Wisławy Szymborskiej to perfekcja słowa, wysoce wycyzelowane obrazy, myślowe allegro ma non troppo, jak nazywa się jeden z jej wierszy. Jednak ciemności, której nie ulegają one bezpośrednio, wyczuwa się w nich tak, jak ruch krwi pod skórą.”

Odznaczenia i nagrody:

Order Orła Białego (2011)

Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1974)

Złoty Krzyż Zasługi (1955, w 10 rocznicę Polski Ludowej za zasługi w dziedzinie kultury i sztuki)

Złoty Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” (2005)

Nagroda Fundacji im. Kościelskich (1990, przyznana wyjątkowo, jednorazowa Nagroda im. Zygmunta Kallenbacha za najwybitniejszą książkę ostatniego dziesięciolecia)

Nagroda Goethego (1991)

Nagroda Herdera (1995)

doktor honoris causa Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu (27 lutego 1995)[32] – jedyny doktorat honorowy, który przyjęła poetka

Nagroda Literacka Miast Partnerskich Torunia i Getyngi im. Samuela Bogumiła Lindego (1996)

Nagroda Nobla w dziedzinie literatury (przyznana 3 października 1996, wręczona w Sztokholmie 9 grudnia 1996). Komitet Noblowski w uzasadnieniu przyznania poetce nagrody napisał: „za poezję, która z ironiczną precyzją pozwala historycznemu i biologicznemu kontekstowi ukazać się we fragmentach ludzkiej rzeczywistości”.

tytuł Człowiek Roku tygodnika „Wprost” (1996)

Honorowe Obywatelstwo Stołecznego Królewskiego Miasta Krakowa (1997)

Dziecięca Nagroda „Serca” za pomoc dla świdnickich dzieci. Za pośrednictwem Jacka Kuronia i jego Fundacji „Pomoc Społeczna SOS” przekazała część Nagrody Nobla na zakup okien do budowanego w Świdnicy Europejskiego Centrum Przyjaźni Dziecięcej.

Złoty Medal Honorowy za Zasługi dla Województwa Małopolskiego (2012, pośmiertnie)

Dla upamiętnienia Wisławy Szymborskiej, m.in. jako autorki wiersza „Otwornice”, w 2018 jeden z nowo odkrytych gatunków otwornic nazwano Cyrea szymborska.

(Źródło: Wikipedia)

Wisława Szymborska była też jedną ze stu sygnatariuszek otwartego “Listu Stu Kobiet”. List wystosowany 4 lutego 2002 do Parlamentu Europejskiego, i inicjatywy Porozumienia Kobiet 8 Marca i OŚKi. W liście sygnatariuszki (m.in.: prof. Maria Janion, Wisława Szymborska, Magdalena Abakanowicz, Agnieszka Holland) domagały się wolnej od zastraszania, demokratycznej debaty na temat sytuacji kobiet w Polsce, uniemożliwianej ich zdaniem przez porozumienie rządu Leszka Millera z Kościołem katolickim, które miało polegać na zaniechaniu przez rząd dyskusji na temat prawnego zwiększenia możliwości dokonywania aborcji w zamian za poparcie Episkopatu dla akcesji do Unii Europejskiej podczas referendum integracyjnego.


 

Przypominamy “List Stu Kobiet”

Do Parlamentu Europejskiego

European Parliament

Plateau du Kircherberg, B.P. 1601, L-2929 Luxemburg

 

Warszawa, 4 lutego 2002

Pragniemy wyrazić zaniepokojenie charakterem debaty o sytuacji kobiet w Polsce. Na podstawie rozmaitych wypowiedzi publicznych można powziąć domniemanie, że doszło do swoistego porozumienia między Kościołem katolickim a rządem w kwestii przystąpienia Polski do Unii Europejskiej. Kościół mianowicie będzie popierał integrację z Europą w zamian za rezygnację rządu z dyskusji nad nowelizacją ustawy antyaborcyjnej. Polskie prawo dotyczące możliwości przerwania ciąży jest – obok Irlandii i Malty – najbardziej restrykcyjne w Europie. Przy czym w dziedzinie aborcji praktyka jest jeszcze surowsza niż ustawa, gdyż lekarze w szpitalach – powołując się na klauzulę sumienia – odmawiają nawet wykonywania zabiegów przewidzianych w obowiązującej ustawie.

W kuluarach integracji Polski z Unią Europejską odbywa się zatem swoisty handel prawami kobiet, pokrywany charakterystycznym, stronniczym sposobem mówienia. Obrona życia poczętego traktowana jest jako obiektywny dogmat, zaś o aborcji z przyczyn społecznych mówi się w cudzysłowie jako o ideologicznym roszczeniu feministek, usiłujących zalegalizować morderstwo. Doszło do tego, że Izabelę Jarugę-Nowacką, pełnomocniczkę nowego rządu do spraw równego statusu kobiet i mężczyzn, która zastanawia się nad koniecznością wprowadzenia do szkół rzetelnej edukacji seksualnej oraz złagodzeniem ustawy antyaborcyjnej, hierarcha Kościoła biskup Tadeusz Pieronek nazwał “feministycznym betonem, który nie zmieni się nawet pod wpływem kwasu solnego”.

Trudno określić to inaczej niż zastraszaniem właśnie ideologicznym. Mimo protestów ze strony środowisk kobiecych biskup podtrzymał swoje wyrażenie, motywując je tym, że ktoś, kto będzie za zabijaniem nienarodzonych, musi się spodziewać ostrych słów. Nie tylko zatem nie będzie jakichkolwiek zmian prawnych, ale nawet mówienie o nich wywołuje agresywną retorykę. Rozumiemy, że Kościół ma prawo bronić swego stanowiska, ale niechże uzna prawo innych do wyrażania odmiennych postaw. Demokracja stosowana nie może obyć się bez nieskrępowanej wymiany zdań. Trzeba powiedzieć jasno, że zamykanie ust jednej ze stron nie może uchodzić za rozumny kompromis.

Integracja europejska to również integracja w dziedzinie równego statusu kobiet i mężczyzn, przywrócenia kobietom prawa do samostanowienia o swoim życiu. Demokratyczna debata na ten tak ważny temat powinna się toczyć w sposób swobodny, bez karcenia i zastraszania.

(Grafika na podstawie zdjęcia Mariusza Kubika, Wikimedia)