Cytat na dobry TYdzień | Zofia Tułodziecka

Zofia Tułodziecka (ur. 24 kwietnia 1850 w Dąbrowie Starej, powiat Wolsztyn, zm. 7 czerwca 1924 w Poznaniu), wielkopolska działaczka społeczna.

Był córką dzierżawcy. Kształciła się na pensji we Włocławku, po śmierci ojca wyjechała do Warszawy i wyuczyła się zawodu krawieckiego. Zdobyte przygotowanie pozwoliło jej na otwarcie po powrocie do Poznania niedużego salonu mód. Wkrótce otworzyła także duży warsztat krawiecki, cieszący się opinią najlepszej pracowni krawiectwa damskiego w Poznaniu.

W 1903 była jedną z inicjatorek powstania pierwszego poznańskiego i polskiego związku zawodowego kobiet – Stowarzyszenia Personału Żeńskiego w Handlu i Przemyśle; stowarzyszenie, którego Tułodziecka była jedną z najaktywniejszych działaczek, prowadziło bezpłatne pośrednictwo pracy i poradnictwo prawne dla kobiet, organizowało kursy zawodowe, wspierało także samokształcenie i edukację. Przy stowarzyszeniu działała biblioteka, kasa zapomogowa, schronisko dla starych kobiet; w 1907 z inicjatywy organizacji w Poznaniu odbył się wiec kobiet w sprawie oświaty i domowego nauczania dzieci języka polskiego. Zofia Tułodziecka organizowała filie stowarzyszenia w Poznaniu (na Łazarzu i Wildzie) oraz w Toruniu i Brodnicy, a w 1907 zainicjowała powstanie pierwszej kobiecej spółdzielni pracy (Pracownia Sukien w Poznaniu). W 1920 stowarzyszenie połączyło się z Towarzystwem Młodzieży Kupieckiej.

Obok pracy zawodowej i aktywności w zawodowym ruchu kobiecym w Wielkopolsce Tułodziecka czynnie wspierała także swoją młodszą siostrę Anielę w działaniach na rzecz Towarzystwa Przyjaciół Wzajemnego Pouczania się i Opieki nad Dziećmi “Warta”, które przez kilkadziesiąt lat zajmowało się edukacją i pracą filantropijną wśród polskich dzieci zarówno jawnie, jak i w konspiracji.

 

Źródła:

Wikipedia / Ludwik Gomolec, Zofia Tułodziecka, w: Wielkopolski słownik biograficzny, Warszawa-Poznań 1981, PWN ISBN 83-01-02722-3

Przydatne linki:

Obszerny i niezwykły artykuł prof. Jarosława Urbańskiego „Początki radykalnego zawodowego ruchu kobiecego w Wielkopolsce“ na stronie rozbrat.org

Artykuł archiwalny http://poznan.wyborcza.pl/poznan/7,105531,22338105,kongres-kobiet-przypomni-panny-tulodzieckie-rozczochrane-feministki.html

Cytat na dobry TYdzień | Magdalena Abakanowicz

Marta Magdalena Abakanowicz-Kosmowska (ur. 20 czerwca 1930 w Falentach, zm. 20 kwietnia 2017 w Warszawie) – polska rzeźbiarka, nauczycielka akademicka Uniwersytetu Artystycznego w Poznaniu (w latach 1965–1990), profesor wizytująca na University of California (1984).

Mało kto pamięta lub wie, że w młodości była lekkoatletką – zawodniczką Bałtyku Gdynia (1946), Wybrzeża Gdańsk – HKS Tczew (1947–1948) oraz Gedanii Gdańsk. Trzykrotna medalistka mistrzostw kraju w biegach sztafetowych – złoto w 1947 w sztafecie 100-100-200-500 metrów; srebrne medale w 1947 w sztafecie 200-100-80-60 metrów oraz w 1948 w sztafecie 4 × 200 metrów. Dwukrotna brązowa medalistka zimowych mistrzostw Polski (1948): w biegu na 50 metrów przez płotki oraz w sztafecie 4 × 50 metrów.

W 1954 ukończyła warszawską ASP, a później także sopocką PWSSP.

Od 1979 była profesorką Państwowej Wyższej Szkoły Sztuk Plastycznych w Poznaniu, w której prowadziła zajęcia w latach 1965–1990.

Od 2006 byłą członkinią Rady Programowej Fundacji Centrum Twórczości Narodowej.

Specjalizowała się w tworzeniu dużych, figuralnych kompozycji przestrzennych w oparciu o tkaninę, z wykorzystaniem również innych materiałów, jak kamień, drewno i brąz – zwanych od jej nazwiska abakanami.

„Nierozpoznani“ – na poznańskiej Cytadeli – są największą plenerową realizacją Magdaleny Abakanowicz. Składają się ze 112, wysokich na ponad dwa metry, odlanych z żeliwa, antropomorficznych figur, tworzących pozornie bezładną grupę pośród otaczającego ich trawnika. Sylwetki pozbawione są głów i sprawiają wrażenie kroczących w różnych kierunkach. Według poznańskiego fotografika Macieja Kuleszy postacie przedstawione przez autorkę „mówią o fenomenie życia, poruszają problemy godności, odwagi, przetrwania, opisują dramatyczną obecność człowieka we wszechwładnej przestrzeni politycznej i technicznej obecnego świata. Są tłumem z mitu, wyłaniają się z otaczającej ich natury, z kępy drzew, ziemi, obłoków. Każdy z nich kryje w środku odmienny ślad kręgosłupa, zmierza w innym kierunku”.

Zespół zamontowano i odsłonięto w 2002 na poznańskiej Cytadeli. Inicjatorem powstania był prof. Jarosław Maszewski, a mecenasem Fundacja VOX-Artis. Figury wykonano w Odlewni Żeliwa w Śremie w latach 2001−2002 przy współpracy prof. Anny Goebel, Tomasza Piątkowskiego i Ryszarda Cubala. Sponsorem była Fundacja 750-lecia Lokacji Miasta Poznania.

11 kwietnia 2011 Nierozpoznani stali się miejscem prowokacji grupy artystycznej The Krasnals. Bezpośrednio przy zespole rzeźb członkowie grupy postawili czarny, przysadzisty, porowaty krzyż wysokości postaci, na niskim cokole, który został usunięty przez Zarząd Zieleni Miejskiej jeszcze tego samego dnia, po kilku godzinach. Happening ten był artystycznym głosem w tzw. wojnie o Krzyż Smoleński i był zatytuowany: The Krasnals & Magdalena Abakanowicz “NIEROZPOZNANI: 1940 Katyń / 10 kwietnia 2010 Smoleńsk”.

11 sierpnia 2018 roku po raz kolejny rzeżby otrzymały nowe życie – grupa członków Stowarzyszenia KOD ubrała Nierozpoznanych w koszulki tworzące napis konsTYtucJA. Następnego dnia napisów już nie było, zostały zdjęte (nie wiadomo przez kogo).

 

‘Nierozpoznani ubrani przez Bezimiennych’ (Zdjęcie: Waldemar Andrzej Jóźwiak)

http://poznan.wyborcza.pl/poznan/7,36001,23779766,nierozpoznani-na-cytadeli-w-koszulkach-z-napisem-konstytucja.html#Z_BoxLokPozLink


 

 

 

(Źródło cytatu: Opis, 1975, culture.pl)

Portret Abakanowicz w grafice (Anna Krenz) na podstawie zdjęcia: Kontrola / Wikipedia

 

Wywiad z Magdaleną Abakanowicz, który wiele ujawnia na temat jej podejścia do sztuki i do życia: http://www.wysokieobcasy.pl/wysokie-obcasy/1,53662,5510879,magdalena-abakanowicz-poza-ambicjami-duchowymi-jest-w.html

 

Cytat na dobry TYdzień | Wisława Szymborska

Wisława Szymborska, właśc. Maria Wisława Anna Szymborska (ur. 2 lipca 1923 na Prowencie, obecnie część Kórnika, zm. 1 lutego 2012 w Krakowie) – polska poetka, eseistka, krytyczka, tłumaczka, felietonistka; laureatka Nagrody Nobla w dziedzinie literatury (1996), członkini założycielka Stowarzyszenia Pisarzy Polskich (1989), członkini Polskiej Akademii Umiejętności (1995), odznaczona Orderem Orła Białego (2011).

Od 1929 Wisława Szymborska mieszkała w Krakowie, gdzie debiutowała w 1945 na łamach „Dziennika Polskiego” wierszem Szukam słowa. W 1952 w Spółdzielni Wydawniczej „Czytelnik” wydała pierwszy tom poetycki Dlatego żyjemy, w tym samym roku została członkiem Związku Literatów Polskich. W latach 1953–1966 była kierownikiem działu poezji tygodnika „Życie Literackie”, następnie w latach 1967–1981 publikowała w nim felietony Lektury nadobowiązkowe, które pisała do 2002. W 1983 nawiązała współpracę z „Tygodnikiem Powszechnym”. Od 1988 była członkiem PEN Clubu, od 2001 była członkiem honorowym Amerykańskiej Akademii Sztuki i Literatury.

Laudacja Noblowska

„W Wisławie Szymborskiej Szwedzka Akademia chce uhonorować przedstawicielkę niezwykłej czystości i siły poetyckiego spojrzenia. Poezji jako odpowiedzi na życie, sposobu na życie, pracy nad słowem jako myślą i wrażliwością. Wiersze Wisławy Szymborskiej to perfekcja słowa, wysoce wycyzelowane obrazy, myślowe allegro ma non troppo, jak nazywa się jeden z jej wierszy. Jednak ciemności, której nie ulegają one bezpośrednio, wyczuwa się w nich tak, jak ruch krwi pod skórą.”

Odznaczenia i nagrody:

Order Orła Białego (2011)

Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1974)

Złoty Krzyż Zasługi (1955, w 10 rocznicę Polski Ludowej za zasługi w dziedzinie kultury i sztuki)

Złoty Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” (2005)

Nagroda Fundacji im. Kościelskich (1990, przyznana wyjątkowo, jednorazowa Nagroda im. Zygmunta Kallenbacha za najwybitniejszą książkę ostatniego dziesięciolecia)

Nagroda Goethego (1991)

Nagroda Herdera (1995)

doktor honoris causa Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu (27 lutego 1995)[32] – jedyny doktorat honorowy, który przyjęła poetka

Nagroda Literacka Miast Partnerskich Torunia i Getyngi im. Samuela Bogumiła Lindego (1996)

Nagroda Nobla w dziedzinie literatury (przyznana 3 października 1996, wręczona w Sztokholmie 9 grudnia 1996). Komitet Noblowski w uzasadnieniu przyznania poetce nagrody napisał: „za poezję, która z ironiczną precyzją pozwala historycznemu i biologicznemu kontekstowi ukazać się we fragmentach ludzkiej rzeczywistości”.

tytuł Człowiek Roku tygodnika „Wprost” (1996)

Honorowe Obywatelstwo Stołecznego Królewskiego Miasta Krakowa (1997)

Dziecięca Nagroda „Serca” za pomoc dla świdnickich dzieci. Za pośrednictwem Jacka Kuronia i jego Fundacji „Pomoc Społeczna SOS” przekazała część Nagrody Nobla na zakup okien do budowanego w Świdnicy Europejskiego Centrum Przyjaźni Dziecięcej.

Złoty Medal Honorowy za Zasługi dla Województwa Małopolskiego (2012, pośmiertnie)

Dla upamiętnienia Wisławy Szymborskiej, m.in. jako autorki wiersza „Otwornice”, w 2018 jeden z nowo odkrytych gatunków otwornic nazwano Cyrea szymborska.

(Źródło: Wikipedia)

Wisława Szymborska była też jedną ze stu sygnatariuszek otwartego “Listu Stu Kobiet”. List wystosowany 4 lutego 2002 do Parlamentu Europejskiego, i inicjatywy Porozumienia Kobiet 8 Marca i OŚKi. W liście sygnatariuszki (m.in.: prof. Maria Janion, Wisława Szymborska, Magdalena Abakanowicz, Agnieszka Holland) domagały się wolnej od zastraszania, demokratycznej debaty na temat sytuacji kobiet w Polsce, uniemożliwianej ich zdaniem przez porozumienie rządu Leszka Millera z Kościołem katolickim, które miało polegać na zaniechaniu przez rząd dyskusji na temat prawnego zwiększenia możliwości dokonywania aborcji w zamian za poparcie Episkopatu dla akcesji do Unii Europejskiej podczas referendum integracyjnego.


 

Przypominamy “List Stu Kobiet”

Do Parlamentu Europejskiego

European Parliament

Plateau du Kircherberg, B.P. 1601, L-2929 Luxemburg

 

Warszawa, 4 lutego 2002

Pragniemy wyrazić zaniepokojenie charakterem debaty o sytuacji kobiet w Polsce. Na podstawie rozmaitych wypowiedzi publicznych można powziąć domniemanie, że doszło do swoistego porozumienia między Kościołem katolickim a rządem w kwestii przystąpienia Polski do Unii Europejskiej. Kościół mianowicie będzie popierał integrację z Europą w zamian za rezygnację rządu z dyskusji nad nowelizacją ustawy antyaborcyjnej. Polskie prawo dotyczące możliwości przerwania ciąży jest – obok Irlandii i Malty – najbardziej restrykcyjne w Europie. Przy czym w dziedzinie aborcji praktyka jest jeszcze surowsza niż ustawa, gdyż lekarze w szpitalach – powołując się na klauzulę sumienia – odmawiają nawet wykonywania zabiegów przewidzianych w obowiązującej ustawie.

W kuluarach integracji Polski z Unią Europejską odbywa się zatem swoisty handel prawami kobiet, pokrywany charakterystycznym, stronniczym sposobem mówienia. Obrona życia poczętego traktowana jest jako obiektywny dogmat, zaś o aborcji z przyczyn społecznych mówi się w cudzysłowie jako o ideologicznym roszczeniu feministek, usiłujących zalegalizować morderstwo. Doszło do tego, że Izabelę Jarugę-Nowacką, pełnomocniczkę nowego rządu do spraw równego statusu kobiet i mężczyzn, która zastanawia się nad koniecznością wprowadzenia do szkół rzetelnej edukacji seksualnej oraz złagodzeniem ustawy antyaborcyjnej, hierarcha Kościoła biskup Tadeusz Pieronek nazwał “feministycznym betonem, który nie zmieni się nawet pod wpływem kwasu solnego”.

Trudno określić to inaczej niż zastraszaniem właśnie ideologicznym. Mimo protestów ze strony środowisk kobiecych biskup podtrzymał swoje wyrażenie, motywując je tym, że ktoś, kto będzie za zabijaniem nienarodzonych, musi się spodziewać ostrych słów. Nie tylko zatem nie będzie jakichkolwiek zmian prawnych, ale nawet mówienie o nich wywołuje agresywną retorykę. Rozumiemy, że Kościół ma prawo bronić swego stanowiska, ale niechże uzna prawo innych do wyrażania odmiennych postaw. Demokracja stosowana nie może obyć się bez nieskrępowanej wymiany zdań. Trzeba powiedzieć jasno, że zamykanie ust jednej ze stron nie może uchodzić za rozumny kompromis.

Integracja europejska to również integracja w dziedzinie równego statusu kobiet i mężczyzn, przywrócenia kobietom prawa do samostanowienia o swoim życiu. Demokratyczna debata na ten tak ważny temat powinna się toczyć w sposób swobodny, bez karcenia i zastraszania.

(Grafika na podstawie zdjęcia Mariusza Kubika, Wikimedia)

Cytat na dobry TYdzień | Helena Przybyłek, Stanisława Sobańska i Maria Kapturska

28 czerwca 1956 r. zapisał się w historii mianem “Czarnego Czwartku”. Jednym z symboli tej daty są trzy poznańskie tramwajarki – Helena Przybyłek (20 lat), Stanisława Sobańska (18 lat) i Maria Kapturska (21 lat). Te młode kobiety wykazały się wielką odwagą i determinacją, poniosły też ogromną ofiarę. Zbliża się rocznica Wypadków Poznańskich, przypominamy zatem o trzech młodych kobietach, o ich niezłomnej postawie ale i osobistych konsekwencjach ich działań.

W czerwcu b.r. Komisja Kultury i Nauki wstępnie zaopiniowała propozycje nazewnicze związane kobietami, które zapisały się w historii Poznania. Jest to kolejny krok w realizacji stanowiska Rady Miasta: w 2018 roku w nazewnictwie ulic i skwerów szczególnie promowane będą kobiety. Być może już niedługo skwer u zbiegu ulic Kochanowskiego i Dąbrowskiego będzie nosił imię trzech bohaterskich tramwajarek. Czekamy z niecierpliwością na sesję Rady Miasta (26.6.2018) i wyniki głosowania!

Tymczasem, Radio Afera, od poniedziałku 25 do piątku 29 czerwca emitować będzie audycje poświęcone opowieściom o uczestnikach i świadkach Czerwca’56 (o godz. 10.05 i 16.30 na częstotliwości 98,6 oraz afera.com.pl). Każdy dzień poświęcony zostanie innym postaciom: 26.06 – poznańskim Tramwajarkom.

Na marginesie, w Wikipedii znajdują się opisy Wypadków Czerwcowych, biogramy uczestników strajków i protestów (mężczyzn), jednak nie ma niestety wpisów dotyczących kobiet. Może czas zacząć pisać historię kobiet?

#ulice #kobiety #100rocznicaprawwyborczych #poznan
#StuleciePrawKobiet #ONEPoznan #CytatNaDobryTydzien

Przypominamy:

Poznański Czerwiec (Czerwiec ’56) – pierwszy w PRL strajk generalny i demonstracje uliczne, które miały miejsce w końcu czerwca 1956 w Poznaniu. Protesty zostały krwawo stłumione przez wojsko i milicję, a samo wydarzenie było przez propagandę PRL bagatelizowane jako „wypadki czerwcowe” lub przemilczane. Obecnie przez część historyków i uczestników Czerwiec ’56 bywa określany także jako poznański bunt, rewolta oraz powstanie poznańskie. Strajk wybuchł rankiem 28 czerwca (w tzw. czarny czwartek) w Zakładach Przemysłu Metalowego H. Cegielski Poznań (w latach 1949–1956 noszących nazwę Zakłady im. Józefa Stalina Poznań – w skrócie ZISPO) i przerodził się w spontaniczny protest Wielkopolan przeciw władzy. Stłumiony przez liczące ponad 10 tys. żołnierzy oddziały Ludowego Wojska Polskiego pod dowództwem wywodzącego się z Armii Czerwonej generała Stanisława Popławskiego. W 2006 roku dr Łukasz Jastrząb ogłosił zweryfikowaną listę 57 zabitych i zmarłych w wyniku odniesionych ran. (Źródło: Wikipedia)

Więcej o Tramwajarkach w artykule dr Katarzyny Florczyk >>>

Cytat na dobry TYdzień | Dorota Kłuszyńska

Dorota Kłuszyńska z domu Pilcer (ur. 1876 w Tarnowie, zm. 1952 w Warszawie) – polska działaczka społeczna i feministka, senator z listy PPS i Centrolewu w latach 1925–1935 oraz posłanka na Sejm w latach 1947–1952. Od 1948 do 1952 przewodnicząca Zarządu Głównego TPD.

Urodziła się w rodzinie żydowskiej jako Dora Pilcer, córka Ignacego Pilcera i Barbary. Ukończyła gimnazjum w Tarnowie. W latach 1893–1895 była wolną słuchaczką na wydziale ekonomii Uniwersytetu Wiedeńskiego. Od 1896 zamężna z Henrykiem Kłuszyńskim, lekarzem i działaczem socjalistycznym. W 1900 wstąpiła do PPSD, a od 1911 była członkiem zarządu tej partii, zaś w latach 1911–1919 także członkiem jej Centralnego Komitetu Wykonawczego. W okresie I wojny światowej działała w Lidze Kobiet. Organizowała i propagowała socjalistyczny ruch kobiecy w Polsce, między innymi jako redaktorka „Głosu Kobiet”. Broniła polskości Śląska Cieszyńskiego, a w latach 1918–1920 była członkiem Rady Narodowej Księstwa Cieszyńskiego. 23 stycznia 1919 brała udział w obronie dworca w Boguminie przed nacierającymi wojskami czechosłowackimi.

W okresie międzywojennym czynnie działała w PPS, między innymi w latach 1919–1939 jako członek Rady Naczelnej PPS oraz od 1928 członek CKW PPS. Od 1919 aż do końca II Rzeczypospolitej była przewodniczącą bądź wiceprzewodniczącą Centralnego Wydziału Kobiecego PPS. Redagowała także „Głos Kobiet” oraz „Zawodową Opiekę Społeczną”. Dorota Kłuszyńska działała również w międzynarodowym ruchu socjalistycznym – od 1928 jako przedstawicielka PPS w II Międzynarodówce. Zasiadała w licznych socjalistycznych organizacjach społecznych, między innymi w Towarzystwie Uniwersytetu Robotniczego jako członek Zarządu Głównego i przewodnicząca oddziału warszawskiego, RTPD, Robotniczym Towarzystwie Służby Społecznej.

25 grudnia 1925 złożyła ślubowanie i objęła mandat senatorski w miejsce zmarłego Ksawerego Praussa. Była wybierana do Senatu też w 1928 (Senat II kadencji – z listy PPS z województwa warszawskiego) i 1930 (Senat III kadencji – z listy Centrolewu). W II i III kadencji pracowała w senackiej komisji gospodarstwa społecznego i skarbowo-budżetowej.

Działała w założonej przez Tadeusza Boya-Żeleńskiego Poradni Świadomego Macierzyństwa wraz z dr Justyną Budzińską-Tylicką oraz dr. Hermanem (Henrykiem) Rubinrautem.

Na XXIV Kongresie PPS w lutym 1937 wybrana do Centralnego Komitetu Wykonawczego PPS. W okresie wojny ukrywała się do 1942 w Warszawie, a następnie na wsi pod Grójcem, gdzie uczestniczyła w tajnym nauczaniu. Od 1943 była członkiem Centralnego Kierownictwa Ruchu PPS-WRN. W 1945 wraz Zygmuntem Żuławskim uczestniczyła w tworzeniu odrębnej od „lubelskiej” PPS Polskiej Partii Socjalno-Demokratycznej.

Po wojnie działała w TPD i podporządkowanej władzom komunistycznym („lubelskiej”) PPS. Do Sejmu Ustawodawczego została wybrana w 1947 z okręgu 34 (Gniezno) i zasiadała w komisjach Pracy i Opieki Społecznej, Skarbowo-Budżetowej oraz Spraw Zagranicznych.

Od 1948 członek PZPR. Weszła w skład Komitetu Centralnego PZPR. W wyborach do Sejmu PRL I kadencji 26 października 1952 uzyskała mandat poselski w okręgu nr 2 (Pruszków), jednak nie objęła go z powodu śmierci 22 listopada 1952.

W 1938 ubiegała się o przyznanie Medalu Niepodległości, jednak jej wniosek nie został uwzględniony. W 1947 wniosek Zarządu Głównego RTPD o przyznanie jej Złotego Krzyża Zasługi został odrzucony.

 

Wybrane publikacje:

Ważność zagadnień kobiecych, w: Czy kobieta ma być wyzwoloną czy niewolnicą?, Warszawa 1937.

Co Polska Ludowa dała kobietom, Warszawa 1950.

Walkę z alkoholizmem wygramy! : (zarys programu walki z alkoholizmem), Warszawa 1950.

Źródło: Wikipedia