Cytat na dobry TYdzień | Irena Sendlerowa

Irena Sendlerowa (zd. Krzyżanowska), ps. „Jolanta” (ur. 15 lutego 1910 w Warszawie, zm. 12 maja 2008 w Warszawie) – polska działaczka społeczna i charytatywna, członkini PPS i kierowniczka referatu dziecięcego Rady Pomocy Żydom („Żegoty”). Sprawiedliwa wśród Narodów Świata, dama Orderu Orła Białego i Orderu Uśmiechu.
W czasie II wojny światowej współtworzona przez nią sieć ludzi i organizacji podjęła próbę uratowania ok. 2500 żydowskich dzieci (nie wszystkie przeżyły wojnę). W październiku 1943 została aresztowana przez Gestapo, jednak „Żegocie” udało się ją uwolnić. W czasie powstania warszawskiego była sanitariuszką w jednym z powstańczych punktów sanitarnych na Mokotowie. Po wojnie pracowała w opiece społecznej i średnim szkolnictwie medycznym. Przez długie lata jej działalność podczas okupacji była nieznana. W latach 2007 i 2008 jej kandydatura została zgłoszona do Pokojowej Nagrody Nobla.
 
Sejm RP ustanowił rok 2018 Rokiem Praw Kobiet ale i Rokiem Ireny Sendlerowej. Pod koniec 2017 roku Rada Miasta Poznania przyjęła stanowisko, w którym zadeklarowała, że w 2018 roku – Roku Praw Kobiet – poznańskim ulicom i skwerom nadawane będą nazwy nawiązujące do postaci kobiet. W Poznaniu bowiem jako patroni ulic przeważają mężczyźni. Kobiety stanowią jedynie 9 procent.
 
Dwa dni przed rocznicą wybuchu powstania w getcie warszawskiem, na sesji 17 kwietnia 2018 r., Rada Miasta Poznania uczciła pamięć Ireny Sendlerowej przyjmując uchwałę o nadaniu skwerowi przy skrzyżowaniu ulic Stawnej, Małe Garbary i Garbary, imienia Ireny Sendlerowej. Wniosek o nadanie nazwy złożony przez radnego Tomasza Wierzbickiego pozytywnie zaopiniowała Gmina Żydowska w Poznaniu, Rada Osiedla Stare Miasto oraz Komisja Kultury i Nauki.
Grafika: Anna Krenz

Cytat na dobry TYdzień | Maria Grzegorzewska

Maria Grzegorzewska (ur. 1888 r. w Wołuczy, zm. 1967 r. w Warszawie). Polska pedagog specjalizująca się w pedagogice specjalnej, działaczka społeczna. Jako pierwsza w Polsce podjęła systematyczne badania nad zagadnieniami pedagogiki niepełnosprawnych, stworzyła jej podstawy. Prowadziła działalność naukową i publicystyczną.

Studiowała nauki przyrodnicze na Uniwersytecie Jagiellońskim, pedagogikę w Brukseli i psychologię na Sorbonie, gdzie w 1916 r. uzyskała tytuł doktora filozofii. Po powrocie do Polski (1919 r.) zajmowała się sprawami szkolnictwa specjalnego: pracowała w Ministerstwie Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego, w 1922 r. zorganizowała Instytut Pedagogiki Specjalnej w Warszawie. W latach 1930-1935 kierowała Państwowym Instytutem Nauczycielskim. W latach 1958-1960 była profesorem w Katedrze Pedagogiki Specjalnej UW, pierwszej uniwersyteckiej katedrze pedagogiki specjalnej w Polsce, powołanej dla niej ad personam.

Opracowała oryginalną metodę nauczania – “metodę ośrodków pracy”, która jest obecnie powszechnie stosowana w szkolnictwie specjalnym. Od 1924 r. aż do ostatnich dni swego życia redagowała czasopismo “Szkoła Specjalna”. Główne jej publikacje to: „Psychologia niewidomych”, „Listy do młodego nauczyciela”, „Pedagogika lecznicza. Skrypt wykładów”, „Głuchociemni”, „Psychologia niewidomych”, „Analiza zjawiska kompensacji u głuchych i niewidomych”.

Grzegorzewska nie mieszkała w Poznaniu, ale jej postać upamiętniona jest pomnikiem przy Zespole Szkół Specjalnych nr 103 (ul. Rycerska 43, Grunwald). Pomnik odsłonięto pa początku lat siedemniedziących, autor pomnika nieznany.

 

Grafika: Anna Krenz

Cytat na dobry TYdzień | Kazimiera Iłłakowiczówna

Długi weekend i majówka skłaniają do rozważań o pracy. Poznanianki są gospodarne, pracowite ale pełne fantazji oraz humoru.

Kazimiera „Iłła” Iłłakowiczówna (ur. 1892 w Wilnie, zm. 1983 w Poznaniu) – polska poetka, prozaik, dramaturg i tłumaczka. Była nieślubną córką Barbary Iłłakowiczówny i Klemensa Zana (syna Tomasza Zana). Otrzymała świetne wykształcenie – studiowała w Oksfordzie i na Uniwersytecie Jagiellońskim. Po odzyskaniu niepodległości pracowała jako urzędniczka w Ministerstwie Spraw Zagranicznych, a w 1926 roku została osobistym sekretarzem Józefa Piłsudskiego. Wojnę spędziła w Rumunii, a potem w 1948 roku wróciła do Poznania. Tu mieszkała aż do śmierci. W jej mieszkaniu zostało utworzone muzeum Mieszkanie-Pracownia, przy ulicy Gajowej 4/8 na Jeżycach.

 

Odznaczenia:

W II Rzeczypospolitej otrzymała Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości.

Postanowieniem z 11 listopada 1934 za zasługi na polu pracy literackiej i propagandy zagranicą została odznaczona Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski.

W 1935 została odznaczona Złotym Wawrzynem Akademickim Polskiej Akademii Literatury.

W 1938 otrzymała Krzyż Komandorski Orderu Korony Rumunii.

Przed 1938 otrzymała także Krzyż Kawalerski francuskiej Legii Honorowej.

Otrzymała m.in. Nagrodę Literacką miasta Wilna (1930), Państwową Nagrodę Literacką (1935), Nagrodę Ministerstwa Kultury i Sztuki (1967), Nagrodę miasta Poznania (1968) oraz Nagrodę Państwową I stopnia (1976).

5 października 1981 Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu przyznał jej tytuł doktora honoris causa.

Od roku 1983 w Poznaniu przyznawana jest najlepszym debiutanckim tomikom poetyckim Nagroda im. K. Iłłakowiczówny, a uroczyste wręczenie nagrody odbywa się zawsze w mieszkaniu na Gajowej.

 

W zeszłym roku ukazała się jej biografia: „Iłła. Opowieść o Kazimierze Iłłakowiczównie” Joanny Kuciel-Frydryszak (Wyd. Marginesy) – więcej w publikacjach herstorycznych o poznaniankach >>>

Więcej o poetce na stronie Wielkopolskiego Słownika Pisarek >>>

Grafika: Anna Krenz Kontynuuj “Cytat na dobry TYdzień | Kazimiera Iłłakowiczówna”

Cytat na dobry TYdzień | Bibianna Moraczewska

Bibianna Moraczewska (ur. w 1811r. w Zielątkowie, zm. w 1887r. w Poznaniu ). Patriotka, działaczka społeczna i niepodległościowa oraz pisarka. Autorka powieści, wspomnień oraz dwóch podręczników historii Polski.
Z jej inicjatywy powstało Towarzystwo Pomocy Naukowej dla Dziewcząt, którego była przewodniczącą. Działała również w innych organizacjach jak Koło Pań Wielkopolskich, Komitet Pomnikowy, Bank Ziemski, Towarzystwo Demokratyczne Polskie, czy warszawskie Entuzjastki.
Pomimo niezwykłej urody, nigdy nie wyszła za mąż. Mieszkała z bratem Jędrzejem, historykiem i działaczem politycznym. Rodzeństwo Moraczewskich mieszkało w kamienicy przy ul. 27 Grudnia i prowadziło ożywione życie towarzystkie, przyjmując wielu wybitnych gości epoki. Moraczewscy zaangażowani byli społecznie i politycznie w kultywowanie polskości i czynne stawianie oporu germanizacji.
Bibianna Moraczewska przyjaźniła się między innymi z Narcyzą Żmichowską – była pierwowzorem postaci Felicji w “Pogance” (1846) Żmichowskiej.
Bibianna Moraczewska jest jedną z bohaterek Poznańskiego Szlaku Kobiet (Brama Poznania) | więcej >>> http://onepoznan.pl/herstoria/

#ONEPoznan #BibiannaMoraczewska #StuleciePrawKobiet #RokPrawKobiet

Grafika: Anna Krenz

Cytat na dobry TYdzień | Narcyza Żmichowska

Narcyza Żmichowska, pseud. Gabryella (ur. 1819 i zm. 1876 w Warszawie), powieściopisarka, poetka, pedagog, działaczka polityczna.

Choć Narcyza Żmichowska działała i mieszkała w stolicy, bywała w Wielkopolsce. W 1839 roku odwiedziła miejsce pochodzenia wcześnie zmarłej matki, nawiązując liczne przyjaźnie, które owocować miały później.

Kolejny pobyt trwał około dwóch lat (1844-45). W tym czasie, przy współpracy z rodzeństwem Moraczewskich czy Karolem Libeltem, dopracowała dość nowatorski projekt edukacyjny – „zakład naukowy dla kobiet”, który polegał na łączeniu edukacji naukowej z wychowaniem fizycznym. Co prawda projekt nie został zdrożony, ale był krokiem ku zapewnieniu dziewczętom i kobietom szerszej edukacji.

I to w Poznaniu ukazła się pierwsza książka Żmichowskiej – „Wolne chwile Gabryelli” (1845). Zaś poznanianka Bibianna Moraczewska związała się z warszawską grupą literacką Entuzjastek i Entuzjastów, której Żmichowska była aktywną członkinią.

 

Poniżej cytat z listu Narcyzy do brata Erazma (z dnia 27 czerwca 1844 roku):

Grafika: Anna Krenz