ULICE KOBIET w Poznaniu!

Sto lat temu Polkom przyznano prawa wyborcze i możliwość zasiadania w Sejmie. Wydawałoby się, że od tamtej pory kobiety powinny cieszyć się równością z mężczyznami we wszystkich sferach życia publicznego. Niestety tak nie jest.Dowodem choćby fakt, że nadal trudno natrafić na ulicę, której patronką jest kobieta.

Ulice kobiet” to projekt, w którym w różnych miejscach miasta uczestnicy i uczestniczki włóczką i igłą sprawią, że na czas akcji patronkami tych miejsc staną się wybitne kobiety związane z Poznaniem. Ich nazwiska wyszyte zostaną na specjalnych bilbordach. Na początku spotkamy się na Wildzie, gdzie mieszkała Maria Rataj, autorka „Grzesznego miasta”, barwnych wspomnień z międzywojennego i okupowanego Poznania. Później przeniesiemy się na Jeżyce, gdzie osiedlili się Bambrzy, którym Maria Paradowska poświęciła dużą część życia tworząc dedykowane im Towarzystwo i Muzeum. Hotel Bazar stał się tłem dla aktu przemiany Marii Komornickiej, która zmieniając płeć stała się inspiracją dla środowisk feministycznych i LGBT. Następnie trafimy na ul. Piekary, w okolice siedziby legendarnej stacji radiowej „S”, którą założyła Krystyna Laskowicz, działaczka opozycyjna i współtwórczyni „Solidarności” na UAM. Dwa wątki z życia Zofii Trojanowiczowej zaprowadzą nas przed Zamek. Bardzo blisko stąd do Collegium Novum, w którym na polonistyce badała romantyzm i do Muzeum Poznańskiego Czerwca, którego wydarzeniom poświęciła pierwszą w PRL książkę. Akcję wspólnego wyszywania na bilbordzie realizuje Agnieszka Grygielgrupy A la teatr

Ulice kobiet” to projekt realizowany przez Fundację Barak Kultury na zlecenie Urzędu Miasta Poznania, we współpracy z Martą Mazurek, Pełnomocniczką Prezydenta Miasta Poznania ds. Przeciwdziałania Wykluczeniom.

PROGRAM:

wtorek, 11 września 2018

13.00 – 18.00 Maria Rataj

ul. Spychalskiego/Dolina

Maria Rataj (6.VII.1918 – 8.VI.1995) pochodziła z ubogiej polsko-niemieckiej rodziny. W jej żyłach, oprócz krwi niemieckiej, płynęła także krew rosyjska. Ojciec porzucił rodzinę, gdy Maria była małą dziewczynką. Matka niezbyt odpowiedzialnie podchodziła do opieki nad dziećmi, często zaglądała do kieliszka i nie stroniła od zabaw. Córka szybko musiała zapomnieć o dzieciństwie. Opiekowała się bratem i utrzymywała dom podejmując się różnych prac. W latach pięćdziesiątych Maria Rataj zaczęła przenosić na papier wspomnienia z dwudziestolecia międzywojennego, a także niemieckiej okupacji Poznania. Ukazała się jej książka – autobiografia, zatytułowana „Zaułki grzecznego miasta”. Wznowienie, pod nową redakcją, opublikowano w 2007 roku pod tytułem „Grzeszne miasto”.

środa, 12 września 2018

13.00 – 18.00 Maria Paradowska

ul. Św. Wawrzyńca w okolicy Zagrody Bamberskiej

Profesor Maria Paradowska  (9.VI.1932 – 9.I.2011) była z urodzenia poznanianką. Całe życie pracowała naukowo jako historyk, etnolog i etnograf. Kierowała poznańskim oddziałem Instytutu Archeologii i Etnologii Polskiej Akademii Nauk. Interesowała się działalnością Polaków w Ameryce Południowej i Środkowej, a także asymilacją Niemców w Polsce. Już w czasie studiów zainteresowała się Bambrami, potomkami chłopów, którzy sprowadzeni zostali pod Poznań w XVII wieku. Na ich temat napisała pracę magisterską. Później powołała Towarzystwo Bambrów Poznańskich i prezesowała mu przez wiele lat. Tej grupie etnicznej poświęciła wiele książek i artykułów. Przyczyniła się do utworzenia Muzeum Bambrów Poznańskich, które powstało w 2003 roku.

czwartek, 13 września 2018

13.00 – 18.00 Maria Komornicka

al. Marcinkowskiego w pobliżu Hotelu Bazar

Maria Komornicka (25.VII.1876 – 8.III.1949) pisała prozę i wiersze, dramaty i teksty krytyczne, tłumaczyła. Z Poznaniem Komornicka związana była tylko przez jeden, ale niezwykły dla niej dzień. Ta jedna doba stała się fundamentem dla legendy biograficznej. Właśnie w Poznaniu Maria Komornicka zmieniła tożsamość płciową i stała się mężczyzną. Miało to miejsce w czerwcu 1907 roku. Razem z matką wynajęły na noc pokój w poznańskim hotelu Bazar. Tam Maria spaliła swoje suknie i zamieniła je na strój męski. Od tego momentu uważała się za mężczyznę i zmieniła nazwisko na męskie – Piotr Odmieniec Włast. Nie akceptowała traktowania jej jako kobiety. Na akt odrzucenia kobiecości nieprzypadkowo wybrała „Hotel Bazar”. Było to miejsce powszechnie kojarzone z ważnymi dla regionu i Polski mężczyznami, prominentnymi gośćmi oraz nobliwymi instytucjami, finansjerą, historią.

wtorek, 18 września 2018

13.00 – 18.00 Krystyna Laskowicz

ul. Piekary 17 (parking strzeżony)

Krystyna Laskowicz (23.X.1938 – 17.III.2013) ukończyła filologię polską na UAM w Poznaniu. Później doktoryzowała się na tej samej uczelni, pracowała na niej w latach 1973–1989. W latach dziewięćdziesiątych stworzyła pierwszą komercyjną stację radiową w Poznaniu – Radio „S” i pierwszą tutejszą komercyjną stację telewizyjną TV „ES”, była ich prezeską i redaktorką naczelną. W latach 2000-2001 pracowała na stanowisku dyrektorki Departamentu Komunikacji Społecznej w Kancelarii Premiera Jerzego Buzka. A wcześniej, w PRL, gdy rodziła się „Solidarność”, szybko zaangażowała się w budowanie jej struktur na UAM. W początkach stanu wojennego została internowana, ale nie złamało jej to. Funkcjonowała w strukturach podziemnych. Pisała artykuły dla prasy podziemnej, była autorką albumu poświęconego „S” pt. „Dekada 1980-1989. Czas nadziei i oporu”, wydanego w Poznaniu w 2005 r. Została odznaczona przez prezydenta Lecha Kaczyńskiego Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski.

środa, 19 września 2018

13.00 – 18.00 Zofia Trojanowiczowa

ul. Św. Marcin przed CK Zamek

Zofia Trojanowiczowa (1.X.1936 – 17.XI.2015) była wybitną filolożką, badaczką romantyzmu. Ukończyła studia polonistyczne na UAM w Poznaniu, tam obroniła również pracę doktorską, habilitowała się, w 1991 otrzymała tytuł profesora nauk humanistycznych, a w 1998 tytuł profesora zwyczajnego. Zajmowała wiele ważnych uniwersyteckich stanowisk i należała do kilku towarzystw naukowych. Żyła nie tylko nauką, angażowała się także w działalność opozycyjną, współzakładała uczelnianą „Solidarność”. W wywiadach wspominała, że na polonistykę trafiła przypadkiem. Trudno w to uwierzyć. Fascynowała ją twórczość Cypriana Kamila Norwida. Uznawana była za najlepszą w Polsce znawczynię jego spuścizny. Badała także dzieje Poznańskiego Czerwca 1956. Razem z Jarosławem Maciejewskim wydała pionierską w czasach PRL książkę poświęconą tym wydarzeniom – „Poznański Czerwiec 1956”, za którą otrzymała Nagrodę Naukową Miasta Poznania.

Skwer Trzech Poznanianek

W czwartek 28 czerwca 1956 r., gdy wskutek robotniczych wezwań do poparcia strajku stanęły tramwaje, trzy konduktorki Miejskiego Przedsiębiorstwa Komunikacyjnego: Helena Przybyłek, Stanisława Sobańska i Maria Kapturska przyłączyły się do protestujących robotników. Na czele marszu, śpiewając hymn narodowy i niosąc biało-czerwony sztandar, przyszły przed gmach Wojewódzkiego Urzędu do Spraw Bezpieczeństwa przy ul. Jana Kochanowskiego.

– Stanęły na czele manifestacji licząc, że władza zachowa się wobec sztandaru kobiet godnie. Przypłaciły to cierpieniami fizycznymi i psychicznymi – mówił podczas wtorkowej sesji Andrzej Krygier, dyrektor GEOPOZ-u.

Strzały, które padły z okien urzędu dosięgły bezbronnych kobiet. Helena Przybyłek została ranna w nogi i przewieziona do szpitala. Była tam wielokrotnie przesłuchiwana przez funkcjonariuszy organów bezpieczeństwa. Po zwolnieniu ze szpitala nie była w stanie pracować. W ciągu trzech kolejnych lat przeszła wiele operacji, w tym amputację nogi. Przyznano jej najniższą trzecią grupę inwalidzką.

Stanisława Sobańska podczas ulicznych starć została niegroźnie ranna i po założeniu opatrunku wypisana do domu. Niedługo później została jednak aresztowana. W trakcie przesłuchań była brutalnie bita. Wskutek ciężkich obrażeń przeszła kilka operacji. Przyznano jej pierwszą grupę inwalidzką.

Maria Kapturska po strzelaninie na ul. Jana Kochanowskiego nadal brała udział w demonstracji. Aresztowano ją 1 lipca 1956 r. Była wielokrotnie przesłuchiwana, została też brutalnie pobita. Chorować zaczęła już w więzieniu, a po jego opuszczeniu przyznano jej pierwszą grupę inwalidzką.

Uchwałę o tym, by Helena Przybyłek, Stanisława Sobańska i Maria Kapturska stały się patronkami skweru, miejscy radni przyjęli jednogłośnie.

AJ

(Źródło: www.poznan.pl)

Zdjęcie: IPN, Poznań

Skwer imienia Ireny Sendlerowej

Dwa dni przed rocznicą wybuchu powstania w getcie warszawskiem, na sesji 17 kwietnia 2018 r., Rada Miasta Poznania uczciła pamięć Ireny Sendlerowej przyjmując uchwałę o nadaniu skwerowi przy skrzyżowaniu ulic Stawnej, Małe Garbary i Garbary, imienia Ireny Sendlerowej. Wniosek o nadanie nazwy złożony przez radnego Tomasza Wierzbickiego pozytywnie zaopiniowała Gmina Żydowska w Poznaniu oraz Rada Osiedla Stare Miasto.

Irena Sendlerowa była kobietą niezwykle odważną, narażając własne życie uratowała z warszawskiego getta ponad 2,5 tys. żydowskich dzieci. Została uhonorowana m. in.: medalem Sprawiedliwy Wśród Narodów Świata w 1965 r., Orderem Orła Białego w 2003 r. oraz Orderem Uśmiechu w 2007 r. W latach 2007 i 2008 jej kandydatura została zgłoszona do Pokojowej Nagrody Nobla. Sejm RP ustanowił rok 2018 Rokiem Ireny Sendlerowej.

Irena Stanisława Sendlerowa z domu Krzyżanowska, ps. „Jolanta” (ur. 15 lutego 1910 w Warszawie, zm. 12 maja 2008 tamże) – polska działaczka społeczna i charytatywna, członkini PPS i kierowniczka referatu dziecięcego Rady Pomocy Żydom („Żegoty”). Sprawiedliwa wśród Narodów Świata, dama Orderu Orła Białego i Orderu Uśmiechu.

W czasie II wojny światowej współtworzona przez nią sieć ludzi i organizacji podjęła próbę uratowania ok. 2500 żydowskich dzieci (nie wszystkie przeżyły wojnę)[2]. W październiku 1943 została aresztowana przez Gestapo, jednak „Żegocie” udało się ją uwolnić. W czasie powstania warszawskiego była sanitariuszką w jednym z powstańczych punktów sanitarnych na Mokotowie. Po wojnie pracowała w opiece społecznej i średnim szkolnictwie medycznym. Przez długie lata jej działalność podczas okupacji była nieznana.

Więcej >>> https://pl.wikipedia.org/wiki/Irena_Sendlerowa